ताजा खबर

‘स्वर्गको एक फन्को’ कविता सङ्ग्रहलाई नियाल्दा

   ८ बैशाख २०७७, सोमबार १९:००      1,165 views

–एकेन्द्र गुरुङ


तमू धीं युकेका उपाध्यक्ष एवम् रामबजार सोसाईटी युकेका निवर्तमान अध्यक्ष जमुकाजी गुरुङले नेपालबाट फर्केपछि “स्वर्गको एक फन्को” नाम गरेको पुस्तक मेरो हातमा थमाउनु भयो ।

जुन पुस्तक तमू संसार त्रैमासिक पत्रिकाको सम्पादक रोशनी गुरुङले लेखेको कविता सङ्ग्रह थियो । पुस्तक हेर्ने वित्तिकै कोमल र सुन्दर लाग्यो । गुरुङ साहित्यिक मञ्च नेपालको प्रकाशन रहेको हरियो पृष्ठभूमिमा सुन्दर फूलको थुँगाले सौन्दर्य चेत राम्रोसँग खुलेको देखिन्थ्यो । पुस्तक हात पर्ने वित्तिकै कहिले पढु, कहिले पढु हनु थाल्यो । हनु त नयाँ पुस्तक देख्ने वित्तिकै पढ्न पाए हुन्थ्यो लाग्ने मेरो आफ्नो पुरानो बानी नै भन्नुपर्छ ।

समिक्षक एकेन्द्र गुरुङ

स्वर्गको एक फन्को भन्ने वित्तिकै यसभित्र के छ भन्ने जिज्ञासा र कौतुहलले छिट्टै पुस्तक पढ्न प्रेरित भएँ । शुरुदेखि अन्त्यसम्म कविता अधोपान्त पढें । कविता पढ्दा विषय र प्रसंगले आफूलाई नछुँदा कहिले कहि पुस्तक पुरै नपढी बीचैमा आएर थन्किन्छ पनि तर यहाँ त्यो लागू भएन । पुस्तकमा समावेश विषय वस्तुले मन छोयो, कविताकै लयमा म बगे, कवितामा चुर्लुम्म हुने गरि रमाई रहे, थाहै नपाई समाप्त भएछ ।

भाषाशैली सरल र सुन्दर लाग्यो विषय वस्तु सबै नेपालीको साझा भोगाई लाग्यो । त्यसैले स्वर्गको एक फन्को कविता सङ्ग्रहको बारेमा एउटा समिक्षात्मक टिप्पणी लेख्ने रहर पलायो । यो रहरले यो पुस्तकलाई न्याय दिन सकुला नसुकुला लेख्दैमा के बिग्रिन्छ र भन्ने सोंचले यो आलेख लेख्ने कोशिस गर्न लागेको छु । कवितालाई विज्ञहरुले आ–आफनो ढंगले परिभाषित गरेका छन् । यहाँ नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान अनुसार ‘कविता भनेको कविले भावना र अनुभूतिलाई छन्द र लयमा उनेर प्रस्तुत् गरिएको पद्यात्मक अथवा गद्यात्मक रचना वा कृति हो’

‘स्वर्गको एक फन्को’ विमोचन समारोहको एक झलक

मलाई लाग्छ कवितालाई कुनै निश्चित परिभाषामा सिमित गर्नु राम्रो हँुदैन । कविता शब्दहरुले व्यक्त गर्न नसकिएका भोगाई र बुझाईहरु पनि कविता बन्न सक्छन् । कविताले व्यक्त गर्न खोजेको विषय जे सुकै भए पनि कविता पढ्ने पाठकले जे बुझ्छ र अनुभूति गर्छ, त्यसैलाई कविता भनिन्छ ।

यसैमा केन्द्रित भएर स्वर्गको एक फन्को कविता सङ्ग्रह पढ्दा मैले जे बुझें, जे अनुभूति गरें, त्यही कुरा यहाँ उल्लेख गर्ने प्रयास गर्दैछु । यस पुस्तकमा समेटिएका कविताहरु नेपालको वर्तमान परिस्थितिको पृष्ठभूमि समेटिएका छन् ।

कवियत्रीले नेपालको प्रकृति, परम्परा, संस्कृति र समाजमा व्याप्त भोगाईलाई विम्व र मिथकको रुपमा प्रयोग गरेकी छन् । “मैले धर्ती छाडेको दिन” शीर्षकमा गुरुङहरुले मृत संस्कारमा गर्ने सबै विधि विधान र गतिविधीको सम्पूर्ण विवरण प्रस्तुत् गरेकी छन् । गुरुङ संस्कृतिमा आधारित भएर लेखिएको कविता यो भन्दा अगाडि पढेको थिएन ।

गुरुङ पूरोहितहरुले वाचन गर्ने वेदका मन्त्रहरु र श्लोकहरु, कर्मकाण्डमा बजाउने बाजाहरुको विस्तृत वर्णन गरको छ । गुरुङ समुदायको वोन परम्परा, सभ्यता र दर्शनलाई मिहिन ढंगले प्रस्टाएको छ ।

उता घर भित्र पच्यु र क्ह्लेप्री गुरुहरुले
मेरो आत्मालाई एकोहारो फकाईरहे छन्
आफ्नो कुरा निरन्तर सुनाई रहेछन् ।

कवियत्रीले यहाँ स्वर्गको कल्पना गर्दै कुनै एउटा सुन्दर वस्तीलाई प्रतिकको रुपमा व्याख्या गरेको छ । यसलाई कवियत्रीको लेखन कौशलता भन्न सकिन्छ ।

“त्यहाँको मायावी बस्तीहरु हिँडेर
आँखाले सौन्दर्य बटुल्दै गएँ
बाटोमा विछ्याएको चाँदीको सिँढीहरु
बाटो वरिपरि फुलेका लालुपाते र मखमली
फुलहरु बुट्टेदार पछ्यौरी जस्ता देखिएका थिए
सुनको जलप सहितको घरहरु चम्केको देख्दा
चकित परेर हेरि रहें म”

कवि रोशनी गुरुङ

कहिल्यै पुग्न नसकिने, देख्न नसकिने तर सुख र शान्ति मिल्ने औलोकिक ठाउँ स्वर्गको विम्वको रुपमा कुनै सुन्दर ठाउँको अनुपम चित्रण गर्नु कवियत्रीको सौन्दर्य चेतको रुपमा लिन सकिन्छ ।

“घर फर्कि आउ छोरा” कविताले यतिखेरको नेपालको वास्तविक परिस्थितिको सटिक चित्रण गरेको छ । नेपालको सबै आमाहरुले बोल्ने भाषालाई टिपिक्क टिपेर बोलेको छ । जुन आमाहरुले बोल्ने गरेको आम भाषा हो । जस्ले सबैलाई भावुक बनाउँछ ।

“असारको रमझम” मा नेपालको पहाडी जिल्लाहरु विशेष गरि मध्यम वर्गिय परिवारको जीवन भोगाई प्रतिविम्वित भएको छ । स्याखु, गुन्द्रुक, ढिँडो, गंगटो र झयाउकिरी सबैको जिब्रोमा आईरहने शब्दहरु हुन् ।

“साँइली बज्यैको कथा” सबै नेपालीहरुको साझा कथा हो, “तिम्रो आगमन” अभागी प्रेमी प्रेमिकाहरुको वियोगान्तक कथा हो ।

“तिम्रो खोजी” प्रेमको नाममा तड्पी रहनेहरुको व्यथा हो । “अधुरो सपना” कहिल्यै पुरा नहुने सपनाहरुको सपना हो र “दशैं” गाउँघरको यथार्थ तस्वीर लिएको बेजोड प्रस्तुति हो । “आँखामा नाचि रहने याङ्जाकोट” यस कविता सङ्ग्रह भित्रको सबैले पढ्न लायक एउटा नोस्टालजिया कविता हो । यसले सबैको मनमुटु छुन्छ ।

“मैले खेल्ने गरेको घर आँगन
मैले घाँस दाउरा गरेको कुइचो वन
मैले क ख पढेको सीताराम स्कूल
मेरो जीवनको अमूल्य किताब हुन्”

यसमा याङ्जाकोटको मात्रै वर्णन हैन सँगसँगै सिंगो नेपाली संस्कार संस्कृतिको नालीबेली छ । एउटा अवोध बालिकाको जीवन संघर्षको कथा छ । रोधीं, मेलापात, घाँस दाउरा, घाँटु, सोरठी र कृष्णचरित्रको जीवन्त वर्णन छ । सिंगो नेपालको मौलिक दस्तावेज छ ।

“परदेशी साथी” र “सन्तवीरको कथा” उस्ताउस्तै लाग्छ । घरदेश र परदेशको वेलिविस्तार लगाएकोछ । एक छाक खानाको अनवरत संघर्ष गर्नेहरुको कुरा छ । जनु सबै नेपालीहरुले भोगिरहेको साझा कथा हो ।


“याद” कवितामा आफनो प्रेमिकाको यादमा छुताछुल्ल पोखिएको भावनाहरुको सङ्गालो छ । “फूल” शीर्षकमा आफू फूल जस्तै भएर सुवास छर्नुपर्ने सुझाव व्यक्त गरिएको छ । “पुस पन्ध्रको रमझम” ‘स्वर्गको एक फन्को’ कविता सङ्ग्रहको महत्वपूर्ण कविताको रुपमा लिएको छु ।

यो गुरुङ संस्कृतिको महत्वपूर्ण पाटो हो, यसलाई पहिचानको मुद्दासँग पनि लिने गर्दछ । नयाँ पिँढीले यसलाई अंगिकार गर्नुपर्छ भनेर कवियत्रीले आफनो चाहना व्यक्त गरेकी हनु । वीरलाल बाजे भेडी गोठमा बसेर थुप्रै हण्डरहरुसँग पौठेजोरी खेलेर कठिन जीवन यापन गर्ने अनगिन्ती पात्रहरुको साझा नाम हो ।

बुकी फूलको बासनासँगै यार्सागुम्बा, निरमसी टिप्दै लालीगुराँसहरुलाई आप्mनै जीवन सम्झने नियतिको साक्षी हो । कवि, कवियत्रीको कवितालाई आफनो अनुभूति अनुसार ग्रहण गर्ने अधिकार पाठकमा सुरक्षित हुनुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता भएकोले स्वर्गको एक फन्को कविता सङ्ग्रहमा अहिलेको नेपालको समसामयिक परिवेशमा आम नेपालीले भोगेको भोगाईको कथा र कथाको परिकल्पना छ ।

नेपाली जनजीवनलाई जस्ताको तस्तै प्रस्तुत् गरिएको विम्वहरुको प्रतिविम्व हो । यहाँ माया प्रेमको कथाहरु छन्, संस्कार संस्कृतिको पाठहरु छन्, गाउँ वेँसीका भाकाहरु छन् । रोधी र घाँटुका रमाइला कुराहरु छन् । मैले खुलाउन नसकेका धेरै विम्वहरु छन्, जुन विज्ञ पाठकबाट खुल्ने आशा गर्छु । यसरी यो सुन्दर र मिठास कविता फेरि पनि पढ्न पाईरहोस् कवियत्री रोशनीलाई शुभकामना छ ।

0 0 votes
Article Rating

आजको खबर

Follow Us


साह्रै मज्जाको लेख, आनन्द आयो, आफ्नै गाँउघर पनि सम्झे । धन्य एकेन्द्र सर

Written by Biswasdip Limbu 2020-05-01 22:46:38

outstanding biography of yukta dai, may him long live

Written by ram chandra gurung 2020-01-08 02:54:15

Great achievement, kudos All Gurungs!!!

Written by Aalok Ghonday Ghotaney Konmey 2019-07-09 20:19:54
Happy New Year

उस्तै खबर

0 टिप्पणी

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments


खबरको दुनियाँमा तपाई हाम्रै घर आँगनको साथी

सम्पादक : रोश्मी गुरुङ

बजार व्यवस्थापक: रमेश गुरुङ

Find Us

Stay connected and report to us!


NayaBazar, Pokhara, Nepal
+977-9846637284

Shares
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x
%d bloggers like this: